Nâzım Hikmet Kültür ve Sanat Araştırma Merkezi kurulması fikri nasıl ortaya çıktı?

Nisan 2013’te de edebiyat, tarih, sanat ve sosyal bilimler alanlarında disiplinlerarası çalışmalar yapmak ve adını taşıdığı çağdaş Türkçe şiirin kurucu şairi Nâzım Hikmet’in anısını ve kültürel mirasını yaşatmak amacıyla üniversitemizde Nâzım Hikmet Kültür ve Sanat Araştırma Merkezi kuruldu. Merkez’in müdür yardımcılığı görevini Yrd. Doç. Dr. Zeynep Uysal, koordinatörlüğünü ise Buket Okucu yürütüyor.

Nâzım Hikmet’in yaşamı ve eserleri ile Türkiye yakın tarihinin siyasi olayları birbirinden bağımsız ele alınamaz. Yasaklı, vatan haini ilan edildiği dönemler olduğu gibi ulusal şair olarak benimsendiği dönemler de var. Son yıllarda, öncelikle onu vatandaşlıktan atan yasanın kaldırılmasıyla, ardından Nâzım Hikmet Vakfı’nın çalışmalarıyla Nâzım Hikmet algısı kökünden değişmeye başladı Türkiye’de. Ancak bu merkezle birlikte ilk kez bir kamu üniversitesinde bir akademik birim Nâzım Hikmet adını taşıyor. Bu yüzden tarihi bir öneme sahip.

Nâzım Hikmet ve Türkiye’nin yakın tarihi odaklı araştırmalara ev sahipliği

Başlıca araştırma alanları neler olacak?

Araştırma merkezlerinde olması gereken farklı disiplinlerden insanlar barındırma gerekliliği Nâzım Hikmet Kültür ve Sanat Araştırma Merkezi’nde de geçerli. İki temel hedefimiz var. Birincisi, Nâzım Hikmet’in çalışmalarını ve onun bağlamında yakın Türkiye tarihini incelemek ve bu konudaki araştırmalara destek olmak. Nâzım Hikmet 1965’e kadar yasaklı ve sonrasında da 1980 döneminde okutulması sakıncalı bulunan bir yazar. Bu yüzden akademide Nâzım Hikmet üzerine fazla bir araştırma birikimi yok. Nâzım Hikmet Kültür ve Sanat Araştırma Merkezi bu konudaki araştırmaları teşvik edip ev sahipliği yapacak. Daha ileri aşamada ise öğrencilere doğrudan doğruya burs verilerek, bu alanda tez yazmaları teşvik edilecek. İkinci hedefimiz, edebiyat sosyolojisi, edebiyat tarihi gibi alanlarda da aktif bir araştırma merkezi olmak. Bir başka deyişle, çok disiplinli bir araştırma merkezi olmayı hedefliyoruz, çalışmalarımız Nâzım Hikmet ile sınırlı olmayacak.

Merkezde şu ana kadar neler yapıldı?

Öncelikle Nâzım Hikmet Kültür ve Sanat Araştırma Merkezi ofisi içerisinde bir Nâzım Hikmet Kütüphanesi kurduk. Ardından Şairin Türkçe şiirdeki etkisinin izini sürmek üzere bir “Sözlü Tarih Projesi”ne başladık. Bu proje kapsamında halihazırda yaşayan şairlerle video kayıtlı, derinlemesine söyleşiler yapılacak. Bir başka projemiz ise sitemizden paylaşılabilir hale getirdiğimiz “Nâzım Hikmet Bibliyografyası”. Bu bibliyografya, Nâzım’ın çok sayıda eserinin ve Nâzım üzerine yazılmış kitap, tez ve makalelerin taranmasını sağlıyor. Ayrıca ‘’Nâzım’ın Hikayesi: Bir Ömrün Galerisi” adlı bir çalışma başlattık. Bu projede insanlar internet sitemiz üzerinden Nâzım’ın hayatının, eserlerinin içinde gezme imkanı bulacak ve çeşitli uzmanlardan, akademisyenlerden alınmış video-görüşleri dinleyebilecek. Yine internet sayfamızda Nâzım Hikmet’le ilgili yazıların yayınlanacağı sürekli güncellenecek bir bloğumuz olacak.

Her ay Nâzım üzerine bir dizi etkinlik yapılacak

Gelecekte ne gibi etkinlikler planlanıyor?

2015 Ocak ayından itibaren her ay, dört farklı etkinlik yapmayı planlıyoruz. İlki her ay Nâzım Hikmet’le ilgili bir konferans veya söyleşi yapmak. İkincisi, yazar Ayfer Tunç’la birlikte dünya edebiyatının az bilinen başyapıtlarını inceleyeceğimiz “Diyaloglar” adlı etkinlik dizisi. “Disiplinler arası Karşılaşmalar” etkinliğinde ise farklı disiplinlerden iki veya üç konuşmacıyla, belirlenmiş bir konuda tartışma düzenleyeceğiz. Son olarak, ‘’Yazar-Şair Buluşmaları’’nda o ay yeni kitap çıkarmış bir şair/yazarı konuk edip bir okuma / söyleşi etkinliği yapacağız. Bu etkinliklerimiz herkese açık olacak.

Nâzım Hikmet bir figür olarak merkez araştırmalarına nasıl bir katkı sağlayacak?

Nâzım Hikmet o kadar çok yönlü bir figür ki, onun üzerinden gidip birçok farklı alana girilebilir. Mesela, oyun yazarlığı, senaristliği, sinemayla ve Muhsin Ertuğrul’la ilişkisi, siyasi hayatla bağlantısı, ressamlığı gibi birçok yönü var. Nâzım Hikmet üzerinden örnek olarak 1920’lerden 1950’lere yakın tarihi çalışmak mümkün. Umuyorum ki bu oluşum Boğaziçi Üniversitesi’nde ve Türkiye’de edebiyatın ve sanatın önemli buluşma noktalarından biri olacak.

Merkezle ilgili detaylı bilgi için:

www.nazimhikmetmerkezi.boun.edu.tr

Haber: Ahmet Berkay Karakaş /Kurumsal İletişim