Popüler bilim yayıncılığı okurların talebiyle gelişiyor

1995’ten beri faaliyet gösteren Boğaziçi Üniversitesi Yayınevi, güncel bilim ve felsefi araştırmalar, edebi ve kültürel incelemeler, tarih ve sözlü tarih, dans ve tiyatro kuramı, mühendislik, matematik, Türk dili eğitimi, dilbilim, biyografi ve anı kitapları yayımlıyor. Yayınevi’nin Güncel Bilim serisinden son aylarda yayımlanan Yapay Zekâ: Geçmişi ve Geleceği, Yaşam Üzerine Sohbetler /Astrobiyoloji Sohbetleri ve Merak Çağı gibi kitaplar popüler bilime olan merakı daha da kamçılıyor ve bilim meraklılarına yepyeni ufuklar açıyor. Boğaziçi Üniversitesi Yayınevi Müdürü Ergun Kocabıyık, günümüzde bilimsel konulara meraklı bir okur kitlesinin oluştuğunu ve yayınevlerini güncel bilim kitapları yayımlama konusunda teşvik ettiğini belirtiyor.

Popüler bilim yayıncılığı okurların talebiyle gelişiyor

"Güncel Bilim Serisi" isimli bir seri oluşturma fikri nasıl ortaya çıktı?

Ergun Kocabıyık- Bu fikir, yayınevinin kuruluşundaki amaçlardan birisi. Üniversitelerde çok çeşitli alanlarda bilgi üretiliyor. Bu bilgilerin bir kısmı son derece dar alanlarda az sayıda uzmana hitap ederken bir kısmı da daha geniş bir kitleye hitap ediyor. Yayınevinin hedeflerinden birisi, akademide üretilen bilgiyi genel okurla buluşturmak, yani bu nitelikteki eserleri seçip yayımlamak. Ama bunu sadece bilimsel bilgi için değil, aynı zamanda sanat ve felsefe alanında da yapmayı hedefliyor.

Bilim yayıncılığı konusunda Türkiye yayıncılık dünyasının durumunu nasıl değerlendiriyorsunuz?

Popüler bilim veya bizim tercih ettiğimiz terimle "güncel bilim" dersek sanırım daha doğru olur. Çok daha dar bir alana hitap eden "bilim yayıncılığı" ticari olmadığı için yayıncıların ilgi alanı dışında kalıyor. Bu tür yayınlar genellikle kapalı devre sistemler içinde yayımlanıp okuruna ulaşır. Popüler bilim yayıncılığının ülkemizde giderek geliştiğini görüyoruz. Her geçen gün bu alanda yayımlanan kitapların sayısı artıyor. TÜBİTAK Yayınları bu konuda öncülük yapmıştı. Ancak zamanla bu önemini ve işlevini kaybettiği için başka yayınevleri bu alanı doldurmaya başladı. Bilimsel konulara meraklı bir okur kitlesinin oluşması yayınevlerini güncel bilim kitapları yayımlama konusunda teşvik etti.

"Güncel Bilim Serisi"ne kitap seçerken nelere dikkat ediyorsunuz?

Bazı konular yaygın bir şekilde merak uyandırıyor. Yapay Zekâ bunların başında geliyor. Programlamayla ilgili kitaplar da aynı şekilde ilgi görüyor. Fizik veya beyin ve beyin bilimleri başka ilgi odakları. Bu konularda alanında yetkin ve nispeten güncel yazar ve eserleri seçmeye çalışıyoruz. Yayın Kurulumuzda çeşitli alanlardan akademisyenler var, gerek kendi alanlarındaki gelişmeleri yakından takip ettikleri için öneriler getiriyorlar veya gelen kitap dosyalarını değerlendirmede kurul üyelerine rehberlik ediyorlar. Genetik ve evrim önem verdiğimiz bir başka konu başlığımız; her yıl bu konuda birkaç kitap yayımlamaya çalışıyoruz.

Seri nasıl ilerleyecek, planladığınız yeni kitaplar var mı?

Çok sayıda seçilmiş kitap var. Bunların büyük bir kısmının çevirisi hatta redaksiyonu tamamlandı. Ancak son derece kısıtlı imkânlarla çalışıyoruz bu neden kitapların yayımlanması uzun zaman alıyor. Yeni kitaplardan örnek vermek gerekirse Nicholas Mee'nin "Higgs Kuvveti" (Higgs Force), Eric Kandel'in "İçgörü Çağı" (The Age of Insight), Andrew P. Wickens'in "Beynin Tarihi" (A History of the Brain), "Darwin ve Evrim Düşüncesi Ansiklopedisi" bunlardan bazıları.

Yayınevi olarak çok sayıda ulusal fuara da katılıyorsunuz, bilim kitaplarına okurun ilgisi ve tepkisi ne yönde?

Bilim kitaplarına özellikle gençler arasında giderek artan bir ilgi olduğunu görmek umut verici. Çok daha çeşitli konuda, farklı yaş gruplarına yönelik olarak yayın yapmak gerekiyor. Bu türdeki kitaplara ilgi giderek artsa da henüz arzu ettiğimiz noktalarda değil.

Teknolojik gelişmelerin günlük hayatımızı giderek daha çok etkilemesi bilim okur-yazarı olmanın önemini de artırıyor, bilim okur-yazarlığını artırmak için yayıncılık tarafında neler yapılabilir?

Bilime yönelik merakı geliştirmek üniversitelerin ve diğer eğitim kurumlarının en önemli sorumluluğu. Okulların müfredatının bu yönde geliştirilmesi lazım. Merak duyan bir nesil yaratabilirsek bilim konularında kitap talebi yaratabiliriz. Talep olursa yayıncılar da bilim kitapları yayımlama konusunda birbirleriyle yarışırlar. Üniversitemizin düzenlediği Açık Dersler gibi halka açık konferanslar bu açıdan son derece önemli bir adım. Umarım bir süreklilik kazanır.

Söyleşi: Gizem Seher / Kurumsal İletişim Ofisi