Türkeş ve Erlat, bu çalışmada, Türkiye’de bulunan 80 istasyondan alınmış günlük en düşük hava sıcaklığı verileri kullanılarak klimatoloji; sonbahar erken donları (FFF), ilkbahar geç donları (LSF) ve don oluşmayan dönem (FFP) sürelerinin yıldan yıla ve uzun vadeli değişimlerini incelediler.

Ayrıca Kuzey Atlantik Salınımı (NAO) ve Arktik Salınımı (AO) tele bağlantı modellerinin sözü edilmiş olan iklimsel gözlemler üzerindeki etkileri de incelemeye dahil edildi. Uzmanlar bu çalışmada özellikle ‘’Karadeniz Bölgesi’nde bulunan bazı bölgesel farklılıklar haricinde genel eğilimin daha gecikmeli FFF ve daha erken LSF yönünde olduğu dolayısıyla da don olaylarının oluşmadığı dönemin (FFP) gittikçe uzamaya eğilimli olduğunu’’ tespit ettiler.

Çalışma verileri, ‘’Ele alınmış dönem boyunca yapılmış olan, ülke ortalamalarından oluşan zaman serisinin doğrusal eğilim analizi LSF’nin her on yılda 0.64 gün geriye gittiğini, FFP’nin ise her on yılda 0.71 gün ileriye gittiğini gösteriyor. Yapılan karşılıklı ilişki analizleri, FFF ve LSF tarihlerinin ve FFP uzunluklarının yıldan yıla değişimlerinin büyük ölçekli atmosferik dolaşımlarla ve de NAO/AO gibi salınım şekilleriyle’’ açıklanabileceğini ortaya çıkarıyor.

Söz konusu çalışmada ‘’Türkiye’deki FFF günlerindeki değişimler ile NAO sonbahar indisleri ve AO indisleri arasında ters orantılı bir ilişki’’ olduğu tespit ediliyor. İstasyonların çoğu için tespit edilen benzerlik oranı katsayılarının istatistiksel olarak %1 seviyesinde kayda değer olduğu hesaplanıyor. Türkiye’de istasyonların çoğunda LSF tarihleri ile NAO ve AO ilkbahar indisleri arasında pozitif bağlantılar elde edildiği belirtiliyor. Ayrıca ‘’Don oluşmayan dönemin (FFP), NAO/AO indisinin negatif olduğu dönemlerde uzamaya, pozitif olduğu dönemlerde ise kısalmaya eğilimli olduğu’’ tespitine yer veriliyor.

Makalenin tamamını (İngilizce) indirmek için : http://climatechange.boun.edu.tr/?p=1348

(Climate Research; Vol. 69: 155–176, 2016; Published online July 27)